Hoe weet u of een GACS goed genoeg is? Daarvoor gebruikt de Nederlandse regelgeving de Europese norm NEN-EN-ISO 52120-1 (2022). Die norm beschrijft per regelfunctie hoe efficiënt een installatie wordt geregeld, in vier klassen.
De vier klassen
| Klasse | Betekenis | Globaal voorbeeld |
|---|---|---|
| A | Zeer efficiënte regeling | Regelt per ruimte op vraag en bezetting en optimaliseert zichzelf |
| B | Verbeterde regeling | Regelt per zone, met tijdprogramma's en terugkoppeling |
| C | Standaardregeling | Centrale regeling met basisfuncties, het minimum voor bestaande bouw |
| D | Inefficiënte regeling | Handbediening of geen regeling |
De klasse wordt niet voor het gebouw als geheel bepaald, maar per functie uit tabel 6 van de norm: verwarming, koeling, ventilatie, warm tapwater, verlichting, zonwering en technisch gebouwbeheer.
Wat vraagt de wet?
Volgens de Omgevingsregeling (artikel 5.32c tot en met 5.32e):
- Bestaande gebouwen: de functies uit tabel 6 moeten in de meeste gevallen minimaal klasse C halen. Voor de energieanalyse (functie 7.4) geldt klasse B.
- Nieuwbouw met een bouwvergunning van na 29 mei 2026: minimaal klasse B, en klasse A voor de energieanalyse.
De zwaardere eis voor de energieanalyse is logisch: juist daar ziet u waar energie verloren gaat.
Uitzonderingen voor bestaande gebouwen
- Bestaande zonwering die niet automatisch te bedienen is, mag klasse D houden.
- Zonder luchtkleppen per ruimte mag de ventilatie worden geregeld met een tijdsturing van de centrale unit.
- Functies die om redenen van veiligheid of gezondheid continu moeten draaien, zoals in operatiekamers en laboratoria, hoeven niet aan klasse C te voldoen.
Een D is geen automatische boete
RVO benadrukt dat de klasse uit de norm geen wettelijke status heeft. Het is een manier om te toetsen. U mag ook een gelijkwaardige aanpak gebruiken, bijvoorbeeld een opname door een GACS-adviseur. Een voorbeeld van RVO: met handbediende zonwering scoort u klasse D, maar als u kunt laten zien dat de zonwering toch goed wordt geregeld, hoeft u geen automatische zonwering aan te schaffen.
Zelf toetsen of laten toetsen?
RVO heeft een checklist met de technische eisen voor GACS. Iemand met voldoende technische kennis kan daarmee zelf toetsen. In de praktijk laten veel eigenaren dit doen door een specialist, omdat de functies per installatie anders worden beoordeeld. Wat er bij zo'n toetsing gebeurt, leest u in de GACS-keuring en toetsing.
Daarna legt u de uitkomst vast in een rapport, en schrijft u een verbeterplan als het systeem nog niet voldoet. Hoe dat werkt, staat in het stappenplan om aan de GACS-plicht te voldoen.
Veelgestelde vragen
Mijn gebouw scoort klasse D. Moet ik naar klasse C?
Niet per se. Volgens RVO is de norm een methode om te toetsen, geen wettelijke eis op zich. U mag laten zien dat u het doel op een gelijkwaardige manier bereikt. Maatregelen moeten wel technisch en financieel haalbaar zijn.
Waar vind ik de norm?
De norm NEN-EN-ISO 52120-1:2022 is te koop en in te zien via NEN Connect. RVO heeft daarnaast een gratis checklist met de technische eisen.
Wat is functie 7.4?
Dat is de functie energieanalyse in tabel 6 van de norm. Omdat die zo belangrijk is voor het opsporen van verspilling, geldt hiervoor een zwaardere eis: klasse B voor bestaande gebouwen.
